ขยายความหมาย ในคำพระ

[ บทไหว้ครู ]


[ คำอุทิศ ]


ขยายความหมาย ในคำพระ ไหว้พระหน้าคอมฯ นั่งสมาธิหน้าคอมฯ เรียนรู้พระธรรม จากพระไตรปิฎกออนไลน์
คำศัพท์ที่ขึ้นต้นด้วยอักษร ศ | ศตมวาร-ศากยะ | ศาลา-ศิลาวดี | ศิวาราตรี-โศกาลัย |

ศตมวาร

วาระที่ ๑๐๐, ครั้งที่ ๑๐๐, วันที่ ๑๐๐, วันที่ครบ ๑๐๐

ในภาษาไทย นิยมใช้ในประเพณีทำบุญอุทิศแก่ผู้ล่วงลับ โดยมีความหมายว่า วันที่ ๑๐๐ หรือ วันที่ครบ ๑๐๐ เช่น ในข้อความว่า “บำเพ็ญกุศลศตมวาร” หรือ "ทำบุญศตมาร"

ทั้งนี้ มีคำที่มักใช้ในชุดเดียวกันอีก ๒ คำ คือ สัตมวาร (วันที่ ๗ หรือ วันที่ครบ ๗) และ ปัญญาสมวาร (วันที่ ๕๐ หรือ วันที่ครบ ๕๐)

อนึ่ง “ศตมวาร” (วารที่ ๑๐๐) นี้ เป็นคำจากภาษาสันสกฤต ตรงกับคำบาลีว่า “สตมวาร” ไม่พึงสับสน กับ “สัตมวาร” (วารที่ ๗) ที่มาจากคำเต็ม ในภาษาบาลีว่า “สตฺตมวาร”

ศรัทธา

ความเชื่อ, ความเชื่อถือ

ศรัทธา ๔ (ความเชื่อ, ความเชื่อที่ประกอบด้วยเหตุผล)

๑. กัมมสัทธา (เชื่อกรรม, เชื่อกฎแห่งกรรม, เชื่อว่ากรรมมีอยู่จริง คือ เชื่อว่าเมื่อทำอะไรโดยมีเจตนา คือ จงใจทำทั้งรู้ ย่อมเป็นกรรม คือ เป็นความชั่วความดีมีขึ้นในตน เป็นเหตุปัจจัยก่อให้เกิดผลดีผลร้ายสืบเนื่องต่อไป การกระทำไม่ว่างเปล่า และ เชื่อว่าผลที่ต้องการจะสำเร็จได้ด้วยการกระทำ มิใช่ด้วยอ้อนวอนหรือนอนคอยโชค เป็นต้น)
๒. วิปากสัทธา (เชื่อวิบาก, เชื่อผลของกรรม, เชื่อว่าผลของกรรมมีจริง คือ เชื่อว่ากรรมที่ทำแล้วต้องมีผล และ ผลต้องมีเหตุ ผลดีเกิดจากกรรมดี ผลชั่วเกิดจากกรรมชั่ว)
๓. กัมมัสสกตาสัทธา (เชื่อความที่สัตว์มีกรรมเป็นของตน, เชื่อว่าแต่ละคนเป็นเจ้าของ จะต้องรับผิดชอบเสวยวิบาก เป็นไปตามกรรมของตน)
๔. ตถาคตโพธิสัทธา (เชื่อความตรัสรู้ของพระพุทธเจ้า, มั่นใจในองค์พระตถาคต ว่าทรงเป็นพระสัมมาสัมพุทธะ ทรงพระคุณทั้ง ๙ ประการ ตรัสธรรม บัญญัติวินัยไว้ด้วยดี ทรงเป็นผู้นำทางที่แสดงให้เห็นว่า มนุษย์คือเราทุกคนนี้ หากฝึกตนด้วยดี ก็สามารถเข้าถึงภูมิธรรมสูงสุด บริสุทธิ์หลุดพ้นได้ ดังที่พระองค์ได้ทรงบำเพ็ญไว้เป็นแบบอย่าง)

ศรัทธาไทย

ของที่เขาถวายด้วยศรัทธา

“ทำศรัทธาไทยให้ตกไป” คือ ทำให้ของที่เขาถวายด้วยศรัทธาเสื่อมเสียคุณค่า หรือ หมดความหมายไป หมายความว่า ปฏิบัติต่อสิ่งที่เขาถวายด้วยศรัทธา โดยไม่สมควรแก่ศรัทธาของเขา หรือ โดยไม่เห็นความสำคัญแห่งศรัทธาของเขา เช่น ภิกษุเอาอาหารบิณฑบาตที่เขาถวายโดยตั้งใจทำบุญ ไปทิ้งเสีย หรือ ไปให้แก่
คฤหัสถ์โดยยังมิได้ฉันด้วยตนเองก่อน

ศราทธ์

การทำบุญให้แก่ญาติผู้ล่วงลับไปแล้ว (ต่างจาก สารท)

ศราทธพรต

พิธีทำบุญอุทิศแก่ญาติผู้ล่วงลับไปแล้ว

ของเดิมใช้เรียกพระราชพิธี เผาศพเจ้านาย มีเทศน์ และ มีบทสวดรับเทศน์โดยเฉพาะ เรียกการเทศน์ว่า เทศน์ศราทธพรต เรียกบทสวดว่า ศราทธพรตคาถา

ในปัจจุบันนิยมทำในงานพระราชเพลิงศพของพระเถระผู้ใหญ่ หรือ ศพชาวบ้านที่เป็นผู้ใหญ่มีผู้คนนันบถือมาก

ศราทธพรตคาถา

คาถาศราทธพรต หมายถึง คาถาหมวดหนึ่ง (มีร้อยแก้วนำเล็กน้อย) ที่ใช้สวดนั้นพรรณนาถึง ปัจฉิมโอวาทของพระพุทธเจ้า และ หลักธรรมหลายเรื่อง เช่นเรื่องอัปปมาทะ ( ความไม่ประมาท) เป็นต้น ที่พระสงฆ์ใช้สวดรับเทศน์ ในงานพระราชพิธีเผาศพในประเทศไทย แต่บัดนี้ใช้กันกว้างออกไป แม้ในพิธีราษฎร์ที่จะจัดให้เป็นการใหญ่

ศรี

มิ่งขวัญ, ราศี, อาการที่น่านิยม, โชค, สิ่งเป็นมงคล, ความเจริญ, ความรุ่งเรือง, ความสว่างสุกใส

ถือว่าเป็นบ่อเกิด หรือ เป็นที่มาแห่งโภคทรัพย์ เป็นของประจำตัว ไม่มีใครแย่งไปได้ หรือ ยกให้กันไม่ได้ เพราะเกิดจากบุญบารมี จากคุณความดี ที่แต่ละคนสะสมมา

ศรีอารยเมตไตรย, ศรีอาริย์

พระนามของพระพุทธเจ้าพระองค์หนึ่ง ซึ่งจะอุบัติขึ้นในภายหน้า หลังจากสิ้นศาสนาพระโคดมแล้ว ในคราวที่มนุษย์มีอายุยืน ๘๐,๐๐๐ ปี นับเป็นพระพุทธเจ้าพระองค์ที่ ๕ แห่งภัทรกัปนี้

เรียกว่า พระศรีอริยเมตไตรย หรือ เรียกสั้นๆ ว่า พระศรีอารย์บ้าง, พระนามเดิมในภาษาบาลีว่า “เมตฺเตยฺย”

ศักดิ์

อำนาจ, ความสามารถ, กำลัง, ฐานะ

ศักดินา

อำนาจปกครองที่นา หมายความว่า พระมหากษัตริย์พระราชทาน พระบรมราชานุญาตให้เจ้านาย และ ขุนนาง เป็นต้น ถือนาได้มีกำหนดจำนวนไร่เป็นเรือนหมื่นเรือนพัน ตามฐานานุรูป การพระราชทานให้ถือศักดินานั้น เป็นเครื่องเทียบยศ และ เป็นเครื่องปรับผู้ก้ำเกิน หรือ เป็นเครื่องปรับผู้ถือศักดินานั่นเอง เมื่อทำผิด

ศักดิ์สิทธิ์

มีอำนาจ (ศักดิ์) ให้สำเร็จ (สิทธิ์), ขลัง, มีกำลังอำนาจที่จะทำให้เป็นไป อย่างนั้นอย่างนี้ หรือ ให้สำเร็จผลได้จริง

ศักยมุนี

พระมุนีชาวศากยะ ซึ่งหมายถึงพระพุทธเจ้า คำว่า ศากยมุนี เป็นสมัญญานามที่ใช้เรียกพระพุทธเจ้า เพื่อยกย่องเผ่าพันธุ์ของพระองค์ การที่เรียกพระพุทธเจ้าว่า มุนี นั้น ก็เพราะพระองค์เป็นผู้ใฝ่หาความสงบเงียบ เพื่อตั้งจิตบำเพ็ญสมาธิ

ศัพท์

เสียง, คำ, คำยากที่ต้องแปล, คำยากที่ต้องอธิบาย

ศัสตรา

ของมีคมเป็นเครื่องแทงฟัน

ศัสตราวุธ

อาวุธมีคมเป็นเครื่องฟันแทง

(ศัสตรา = ของมีคมเป็นเครื่องฟันแทง, อาวุธ = เครื่องประหาร)

ศากยกุมาร

กุมารวงศ์ศากยะ, เจ้าชายวงศ์ศากยะ

ศากยราช

กษัตริย์ศากยะ, พระเจ้าแผ่นดินวงศ์ศากยะ

ศากยวงศ์

เชื้อสายพวกศากยะ

ศากยสกุล

ตระกูลศากยะ, เหล่ากอพวกศากยะ

ศากยะ

ผู้กล้า, ผู้องอาจ, ผู้สามารถ

ชื่อกษัตริย์พวกหนึ่ง ซึ่งสืบเชื้อสายมาจากพระเจ้าโอกกากราช ซึ่งเป็นผู้สร้าง และ ครองกรุงกบิลพัสดุ์ พระพุทธเจ้าก็เป็นกษัตริย์วงศ์นี้

ศากยะ เป็นคำสันสกฤต เรียกอย่างบาลีเป็น สักกะ บ้าง, สักยะ บ้าง, สากิยะ บ้าง

ศากยะ หรือ สักกะ นี้ ใช้เป็นคำเรียกชื่อถิ่น หรือ แคว้นของพวกเจ้าศากยะด้วย

::: Go To ::: Home Page | Polyboon.com | ไหว้พระหน้าคอมฯ | นั่งสมาธิหน้าคอมฯ | พระไตรปิฎกออนไลน์ |