ขยายความหมาย ในคำพระ

[ บทไหว้ครู ]


[ คำอุทิศ ]


ขยายความหมาย ในคำพระ ไหว้พระหน้าคอมฯ นั่งสมาธิหน้าคอมฯ เรียนรู้พระธรรม จากพระไตรปิฎกออนไลน์
คำศัพท์ที่ขึ้นต้นด้วยอักษร ส | สกทาคามิผล-สจิตตกะ | สญชัย-สนิทัสสนรูป | สนิทัสสนสัปปฏิฆรูป-สมณบริขาร | สมณพราหมณ์-สมผุส | สมพงศ์-สมาทานวัตร | สมาทานวิรัติ-สมุจเฉทวิมุตติ | สมุจเฉทวิรัติ-สรรเพชญ | สรีระ-สหคตทุกข์ | สหชาต-สักขิสาวก | สักยปุตติยะ-สังคีติปริยาย | สังเค็ด-สังฆาณัติ | สังฆาทิเสส-สังเวชนียสถาน | สังเวย-สัญชัย | สัญญมะ-สัตตาหะ | สัตติกำลัง-สัทธัมมปัชโชติกา | สัทธัมมัสสวนะ-สันทัด | สันทัสสนา-สัปบุรุษ | สัพพกามี-สัมผัปปลาปา เวรมณี | สัมผัส-สัมมาวิมุตติ | สัมมาสติ-สาณะ | สาณัตติกะ-สามัคคี | สามัคคีปวารณา-สารนาถ | สารมัณฑกัป-สาวิกา | สาสนวงส์-สิขี | สิคาลมาตา-สีมาวิบัติ | สีมาสมบัติ-สุกกะ | สุกโกทนะ-สุจริต | สุชาดา-สุปฏิปันโน | สุปปพุทธะ-สุวรรณภูมิ | สู-เสนาสนคาหาปกะ | เสนาสนปัจจัย-โสณทัณฑสูตร | โสณา-ไสยาสน์ |

สนิทัสสนสัปปฏิฆรูป

รูปที่มองเห็น และ มีการกระทบให้เกิดการรับรู้ได้) มี ๑ ได้แก่ รูปารมณ์ คือ วัณณะ

สบง

ผ้านุ่งของภิกษุสามเณร

คำเดิมเรียก อันตรวาสก

สปทาจาริกังคะ

องค์แห่งผู้ถือเที่ยวบิณฑบาตไปตามลำดับบ้านเป็นวัตร คือ รับตามลำดับบ้านตามแถวเดียวกัน ไม่รับข้ามบ้านข้ามแถว, เที่ยวบิณฑบาตไปตามตรอก ตามห้องแถวเรียงลำดับเรื่อยไปเป็นแนวเดียวกัน ไม่ข้ามไปเลือกรับที่โน้นที่นี่ตามใจชอบ

สปิณฑะ

ผู้ร่วมก้อนข้าว, พวกพราหมณ์ หมายเอา บุรพบิดร ๓ ชั้น คือ บิดา, ปู่, ทวด ซึ่งเป็นผู้ควรที่ลูกหลานเหลนจะเซ่นด้วยก้อนข้าว

สพรหมจารี

ผู้ประพฤติพรหมจรรย์ร่วมกัน, เพื่อนร่วมพรหมจรรย์, เพื่อนบรรพชิต, เพื่อนนักบวช

สภา

“ที่เป็นที่พูดร่วมกัน”, ที่ประชุม, สถาบันหรือองค์การอันประกอบด้วย คณะบุคคลซึ่งทำหน้าที่พิจารณาวินิจฉัย หรือ อำนวยกิจการ ด้วยการประชุมปรึกษาหารือ ออกความคิดเห็นร่วมกัน

สภาค

มีส่วนเสมอกัน, เท่ากัน, ถูกกัน, เข้ากันได้, พวกเดียวกัน

สภาคาบัติ

ต้องอาบัติอย่างเดียวกัน

สภาพ, สภาวะ

ความเป็นเอง, สิ่งที่เป็นเอง, ธรรมดา, ธรรมชาติ, ความเป็นจริงประจำตัวของสรรพสิ่ง

สภาวทุกข์

ทุกข์ที่เป็นเองตามคติแห่งธรรมดา ไม่มีใครปรุงแต่งให้เกิดขึ้น แต่เกิดขึ้นเอง เป็นเอง ตามสถานะ ตามธรรมชาติ ของสิ่งนั้นๆ ได้แก่ ทุกข์ประจำสังขาร คือ ชาติ ชรา มรณะ หรือ เกิด แก่ ตาย

สภาวธรรม

หลักแห่งความเป็นเอง, สิ่งที่เป็นเองตามธรรมดาของเหตุปัจจัย

ความหมายที่ ๑. สภาพปกติตามธรรมชาติของสรรพสิ่ง เช่น ไฟมีความร้อน ความร้อนเป็นสภาวธรรมของไฟ คนมี แก่ มี เจ็บ มีตาย แก่ เจ็บ ตาย เป็นสภาวะธรรมของคน เป็นต้น

ความหมายที่ ๒. ลักษณะความหมายของธรรมแต่ละอย่าง เช่น สติ มีสภาวธรรม คือ ระลึกได้ ไม่หลงลืม เป็นต้น

สภิยะ

พระเถระผู้ใหญ่ชั้นมหาสาวก เคยเป็นปริพาชกมาก่อน ได้ฟังพระพุทธเจ้าพยากรณ์ปัญหาที่ตนถาม มีความเลื่อมใส ขอบวช หลังจากบวชแล้วไม่ช้าก็ได้บรรลุพระอรหัต

สโภชนสกุล

สกุลที่กำลังบริโภคอาหารอยู่, ครอบครัวที่กำลังบริโภคอาหารอยู่ (ห้ามมิให้ภิกษุเข้าไปนั่งแทรกแซง ตามสิกขาบทที่ ๓ แห่งอเจลกวรรค ปาจิตติยกัณฑ์)

สมจารี

ผู้ประพฤติสม่ำเสมอ, ประพฤติถูกต้องเหมาะสม

สมโจร

เป็นใจกับโจร

สมชีวิตา

มีความเป็นอยู่พอเหมาะพอดี คือ เลี้ยงชีวิตตามสมควรแก่กำลังทรัพย์ที่หาได้ ไม่ฝืดเคืองนัก ไม่ฟุ่มเพื่อยนัก

สมณกุตก์

คนที่ทำอย่างสมณะ, คนแต่งตัวอย่างพระ อรรถกถาบอกว่า (วินย.อ.๑/๔๘๙) โกนศีรษะไว้จุก ใช้ผ้ากาสาวพัสตร์ ผืนหนึ่งนุ่ง อีกผืนหนึ่งพาดบ่า อาศัยวัดอยู่ กินอาหารเหลือจากพระ (ทำนองเป็นตาเถน, เขียนเต็มอย่างบาลีว่า สมณกุตตก์)

ในสมัยพุทธกาล เป็นคำเรียกชายผู้หนึ่งชื่อ มิคลัณฑิกะ เขาโกนศรีษะคล้ายภิกษุ เหลือไว้แหยมหนึ่งกลางศรีษะ นุ่งผ้ากาสายะผืนหนึ่ง สไบเฉียงผืนหนึ่ง อาศัยกินข้าวก้นบาตร อยู่กับพระ ต่อมาพระที่บำเพ็ญอสุภกรรมฐาน (พิจารณาซากศพ) เกิดเบื่อหน่ายสังขารตัวเอง จึงฆ่าตัวตายบ้าง จ้างให้ มิคลัณฑิกะ ฆ่าบ้าง (นัยว่าจ้างด้วยบาตร และ จีวร) เขาฆ่าพระไปหลายรูปแล้ว เกิดความสลดใจไม่อยากทำ แต่มีเทวดา หรือ มาร มาดลใจให้ทำโดยบอกว่าฆ่าพระได้บุญมาก เขาจึงฆ่าพระวันละหลายๆ รูป บางวันมากถึง ๖๐ รูป จนพระเบาบางลง ความทราบไปถึงพระพุทธเจ้า ทรงตำหนิ และทรงบัญญัติพระวินัย มิให้ภิกษุฆ่ามนุษย์ หรือ แสวงหาอาวุธให้ฆ่ามนุษย์

สมณคุณ

คุณธรรมของสมณะ, ความดีที่สมณะควรมี

สมณโคดม

พระโคดมผู้เป็นสมณะ หมายถึง พระพุทธเจ้า เพราะคำว่า โคดม เป็นชื่อโคตร หรือ วงศ์ตระกูลเดิมของพระพุทธเจ้า คือ โคตมโคตร

คำที่คนทั่วไป หรือ คนภายนอกพระศาสนา นิยมใช้เรียกพระพุทธเจ้า

สมณธรรม

หน้าที่ของสมณะ, ข้อปฏิบัติที่สมณะพึงทำ คือ ข้อปฏิบัติที่ผู้ต้องการความสงบ หรือ ผู้ที่สงบแล้วปฏิบัติกัน โดยตรงหมายถึง การถือศีล, การรักษาศีล, การสำรวมกายวาจา ให้สงบเรียบร้อย

สมณบริขาร

เครื่องใช้ของภิกษุ ได้แก่ บริขาร ๘ (อัฐบริขาร) และ เครื่องใช้อื่นๆ เช่น ร่ม รองเท้า กลด ผ้าปูนั่ง เป็นต้น

พระวินัยกำหนดไว้ว่า เมื่อภิกษุมรณภาพลง ให้สำรวจสมณบริขารทั้งหมดของภิกษุรูปนั้น และให้ถือว่าตกเป็นของสงฆ์ ผู้ใดแม้จะเป็นญาติ หรือ ผู้อุปัฏฐากก็ตาม จะถือเป็นกรรมสิทธิ์มิได้ และผู้ใด จะถือสิทธิยกให้แก่ใครโดยลำพังก็ไม่ได้ สงฆ์เท่านั้นที่มีอำนาจจัดการ สมณบริขารเหล่านั้น

::: Go To ::: Home Page | Polyboon.com | ไหว้พระหน้าคอมฯ | นั่งสมาธิหน้าคอมฯ | พระไตรปิฎกออนไลน์ |