| ช้อปปิ้ง พลาซ่า | เรื่องเล่าวิถีสยาม | ท่องเที่ยวทั่วไทย | เนื้อที่โฆษณา |
สยามเมืองยิ้ม (Thailand : Land of Smile) โลกของความเกื้อกูล ดุจผีเสื้อกับดอกไม้
::: Polyboon / Stories / ขนมไทยในพิธีกรรม ::: เรื่องเล่าชาวสยาม :::
 


ขนมไทยในพิธีกรรม
เรื่อง และภาพประกอบโดย พุฒิวงศ์ บุษบวรรษ

เป็นเรื่องที่มีคนมาถามบ่อยเรื่องหนึ่งเลยว่า อาหารที่จะใช้ในพิธีตั้งโต๊ะบูชาต่างๆ เช่นงานไหว้ครู ไหว้ศาลพระภูมิ ศาลเจ้าที่ และงานอะไรอีกมากมายมีอะไรบ้าง อาหารแบ่งออกเป็น ๓ ประเภท คือ อาหารคาว อาหารหวาน และผลไม้ อาหารคาวที่รู้จักดี ถ้าชุดใหญ่เราเรียกว่า ชุดมัจฉมังสาหาร ก็มี หัวหมู พิธีไม่ใหญ่มากใช้หมูนอนตอง คือหมูสามชั้นต้ม แบบที่ใช้ไหว้ในตรุษจีนนะแหละ เป็ดเต็มตัว ไก่เต็มตัว กุ้งต้มทั้งตัวพอประมาณ ปูต้มทั้งตัวพอประมาณ และปลาช่อนต้มทั้งตัว

แต่หากต้องการประหยัดก็ย่อให้เล็กลงมา แต่เดิมการไหว้แบบไทยนั้นเขาเรียกว่าชุดกระยาบวด เรียกว่างานไหว้สิ่งศักดิ์สิทธิ์ต่างๆ ใช้ชุดนี้เป็นหลัก ไม่สิ้นเปลืองมากด้วย ชุดการะยาบวด ก็มีของคาวคือ กุ้งพล่า ปลายำ ไม่ต้องเยอะมาก แต่ที่ขาดไม่ได้ไม่ว่าจะเป็นไหว้ชุดใหญ่ชุดเล็ก ก็คือข้าวปากหม้อ (ข้าวที่หุงสุกใหม่ๆ ยังไม่ตักไปทำอะไรนะแหละ) กับไข่ต้ม ถ้าแบบชาวบ้านก็ตักข้าวใส่ถ้วยให้พูน แล้ววางไข่ต้มตั้งไว้ด้านบน ถ้าให้ดูครบสูตรหน่อยก็เอาใบตองมาทำกรวยครอบข้าวแล้วเอาไข่ต้ม ปักไว้บนยอดแหลม ที่เรียกกันว่าบายศรีปากชามนะแหละครับ

ส่วนของหวานในชุดกระยาบวดก็มี แกงบวด นิยมเป็นแกงบวดฟักทอง เพราะชื่อเป็นมงคล หาไม่ได้ก็ใช้แกงบวดมัน เพราะดูสีเหลืองทองเหมือนกัน หรืออยากใช้ทั้งสองอย่างเลยก็ได้ครับ ของหวานต่อมาคือ ขนมต้มแดง ขนมต้มขาว เรียกว่าเป็นขนมที่อยู่คู่พิธีกรรมโบราณมาเลย ต่อมาก็คือ เผือกต้มมันต้ม ถั่วคั่ว งาขาว-งาดำคั่ว และที่ขาดไม่ได้คือ กล้วยน้ำหว้า ๑ หวี และมะพร้าวอ่อน ๑ ลูก หรือ ๑ คู่ ชุดกระยาบวดนี้เป็นชุดหลัก ในการทำพิธีต่างๆ หากมีทุนอีกนิดก็เพิ่ม ไก่ต้ม หมูนอนตอง หรืออะไรอีกก็ได้ตามแต่ศรัทธา

แต่ชุดกระยาบวดไม่นิยมไปใช้ไหว้ผีบ้านผีเรือน นะครับ ผีบ้านผีเรือนนิยมใช้เพียงไก่ต้ม ๑ ตัว เหล้าโรงหรือเหล้าขาว ๑ ขวด ธูป ๑ ดอก เทียน ๑ ดอก ก็พอแล้ว หากไหว้เจ้าที่ทั่วไปตามพื้นดินกลางแจ้งที่ไม่มีศาลก็เพิ่มหมากพลูอีก ๒ คำครับ

สำหรับผู้ที่ทำพิธีใหญ่คืออยากให้สมบูรณ์ สุดๆ ก็มักมากังวลกับว่าจะใช้ขนม หรือผลไม้อะไรดี หรือไม่ควรใช้อะไร สำหรับผลไม้ใช้ได้เกือบทั้งหมดแหละครับ ยกเว้นผลไม้ที่มีชื่อดูแล้วไม่เป็นมงคลเช่น ละมุด มังคุด พุทรา มะไฟ มะเฟือง ครับ

ส่วนขนมถ้านึกไม่ออกว่าขนมไทยมีอะไรบ้าง ที่นิยมใช้ในพิธีกรรมไทย จะขอขยายความให้เลือกใช้ตามใจชอบดังนี้ครับ

ขนมที่เห็นตามงานบุญต่างๆคือชุดของขนมทองเพราะเป็นขนมที่สี่ดูสุกสกาวเป็นทอง รวมกับชื่อที่เป็นมงคล เพิ่มความเป็นศิริมงคลในพิธี และมีความเชื่อว่าจะได้รับพรให้ร่ำรวย ขนมชุดนี้มีรายชื่อดังนี้ ทองหยิบ ทองหยอด ทองเอก เม็ดขนุน ฝอยทอง จ่ามงกุฏ (บางสำนักแนะนำให้เลี่ยง ฝอยทองเพราะดูได้ทองน้อยเป็นฝอยๆ แต่ผมว่าอร่อยดี)

ขนมชุดต่อมาให้ความเชื่อเรื่องตำแหน่งหน้าที่การงาน ความเจริญรุ่งเรือง คือขนมชั้น สาลี่ ถ้วยฟู บัวลอย บัวลอยแก้ว(เม็ดบัว) งาพอง ข้าวตอก หูช้าง ข้าวกว้าง

ขนมที่นิยมใช้เป็นพื้นฐานงานบุญมีดังนี้ ต้มแดง ต้มขาว ฟักทองแกงบวด มันเทศแกงบวด ขนมกง ขนมจันอับ (ที่รวมขนมหวานๆไว้รวมกันเช่นถั่วตัด ฟักเชื่อม ถั่วเคลือบเป็นต้น)

ขนมบางชนิดนิยมเป็นกรณีไปเช่น ลูกตาลเชื่อมนิยมเฉพาะงานไหว้ครู และพิธีสวดเสริมดวงชะตา มะตูมเชื่อมนิยมเฉพาะงานเปิดร้าน เปิดบริษัทใหม่ ไม่นิยมใช้ในงานขึ้นบ้านใหม่ ขนมมะพร้าวแก้ว และข้าวเหนียวแก้วบางตำรา ก็นิยมบอกว่าให้พรเกี่ยวกับความรักความอบอุ่น เมตตา แต่บางความเชื่อบอกว่าจะทำให้งานติดขัด อันนี้ต้องขึ้นอยู่กับงานแต่ละประเภทครับ

Copyright by Polyboon Co.,Ltd